ตกขาวหลังทำแท้ง สีและลักษณะที่ควรรู้

หลังการทำแท้ง ร่างกายจะมีการเปลี่ยนแปลงของตกขาวและเลือดเป็นขั้นตอน เริ่มจากสีแดงสด ค่อยๆ เปลี่ยนเป็นน้ำตาลหจนใสขึ้น ตกขาวสีเหลืองอ่อนหรือน้ำตาลอ่อนถือว่าปกติ แต่หากมีสีเขียว เทา หรือกลิ่นเหม็น ควรพบแพทย์ทันทีเพราะอาจเป็นสัญญาณการติดเชื้อ การรู้จักสังเกตอาการจะช่วยดูแลสุขภาพได้อย่างทันท่วงที

ตกขาวหลังทำแท้ง สีและลักษณะที่ควรรู้ คืออะไร

ตกขาวหลังทำแท้งคือการหลั่งของเหลวจากช่องคลอดที่เกิดขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการฟื้นตัวของมรดกหลังการยุติการตั้งครรภ์ ลักษณะและสีของตกขาวจะเปลี่ยนแปลงไปตามระยะเวลาการหายของเยื่อบุมดลูก โดยมีหลักการคล้ายกับการฟื้นตัวหลังคลอดบุตรแต่ระยะเวลาสั้นกว่า

ในช่วง 1-3 วันแรกหลังทำแท้ง ของเหลวที่ออกมาจะเป็นเลือดสีแดงสด ปริมาณค่อนข้างมาก คล้ายประจำเดือนหรือมากกว่าเล็กน้อย อาจมีลิ่มเลือดเล็กๆ ปนออกมาได้ ซึ่งเป็นเรื่องปกติเพราะเป็นการหลุดลอกของเยื่อบุมดลูก หลังจากนั้นในวันที่ 4-7 เลือดจะเริ่มเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลหรือสีชมพูอ่อน ปริมาณลดลง และอาจมีเมือกใสปนออกมาบ้าง

ประมาณสัปดาห์ที่ 2 เป็นต้นไป ตกขาวจะค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีเหลืองอ่อนหรือสีครีม มีลักษณะเป็นเมือกข้นๆ อาจมีกลิ่นเปรี้ยวเล็กน้อยซึ่งถือว่าปกติ การเปลี่ยนแปลงนี้แสดงว่ามดลูกกำลังฟื้นตัวได้ดี และจะค่อยๆ กลับมาเป็นตกขาวปกติภายใน 2-4 สัปดาห์ ขึ้นอยู่กับอายุครรภ์และวิธีการทำแท้งที่ใช้

ขั้นตอนและสิ่งที่คาดหวัง

การทำแท้งในประเทศไทยสามารถทำได้ 2 วิธีหลัก คือการใช้ยาและการผ่าตัด โดยวิธีที่เลือกใช้จะขึ้นอยู่กับอายุครรภ์และสภาวะสุขภาพของผู้รับบริการ ตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) พ.ศ. 2564 อนุญาตให้ทำแท้งได้โดยไม่มีเงื่อนไขหากอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ และในกรณีที่อายุครรภ์ 12-20 สัปดาห์ สามารถทำได้หลังผ่านการรับคำปรึกษาจากทีมแพทย์ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2565

สำหรับการทำแท้งด้วยยา (Medical Abortion) ที่ใช้ Mifepristone ร่วมกับ Misoprostol จะเหมาะสำหรับอายุครรภ์ไม่เกิน 9-10 สัปดาห์ หลังรับประทานยา จะเริ่มมีเลือดออกและปวดท้องคล้ายประจำเดือนภายใน 2-4 ชั่วโมง เลือดจะออกมากในช่วง 4-6 ชั่วโมงแรก อาจมีลิ่มเลือดและเนื้อเยื่อออกมา จากนั้นจะค่อยๆ ลดลง แต่อาจมีเลือดออกเป็นระยะๆ นาน 1-2 สัปดาห์

การทำแท้งด้วยวิธีผ่าตัด (Surgical Abortion) เช่น Vacuum Aspiration หรือ D&C มักใช้กับอายุครรภ์ที่มากกว่า 10 สัปดาห์ขึ้นไป หลังทำเสร็จจะมีเลือดออกน้อยกว่าการใช้ยา และระยะเวลาเลือดออกสั้นกว่า โดยปกติจะมีเลือดออกสีแดงสดประมาณ 1-2 วัน จากนั้นค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและตกขาว ค่าใช้จ่ายในการทำแท้งตามกฎหมายอยู่ระหว่าง 3,000-15,000 บาท ขึ้นอยู่กับวิธีและอายุครรภ์ และสำหรับผู้มีสิทธิ์หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า สามารถใช้สิทธิ์ได้ที่โรงพยาบาลในเครือข่าย RSA

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย vs สัญญาณที่ต้องพบแพทย์ทันที

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยและถือว่าปกติหลังทำแท้ง ได้แก่ ปวดท้องคล้ายประจำเดือนซึ่งสามารถบรรเทาได้ด้วยยาแก้ปวดที่แพทย์สั่ง เลือดออกเป็นระยะๆ นาน 1-2 สัปดาห์โดยปริมาณค่อยๆ ลดลง อาจมีตะคริวเล็กน้อยในช่วง 2-3 วันแรก เต้านมคัดตึงเล็กน้อยจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน รู้สึกเหนื่อยง่าย และอารมณ์เปลี่ยนแปลงได้ง่ายในช่วงแรก

อย่างไรก็ตาม มีสัญญาณเตือนบางอย่างที่ต้องพบแพทย์ทันที ได้แก่ ตกขาวหรือเลือดที่มีสีเขียว สีเทา หรือเหลืองเข้ม ซึ่งบ่งบอกถึงการติดเชื้อแบคทีเรีย มีกลิ่นเหม็นชัดเจนคล้ายเน่าเหม็นหรือคาวมากผิดปกติ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งสัญญาณของการติดเชื้อ มีไข้สูงเกิน 38 องศาเซลเซียสที่ไม่ลดลงหลังทานยาลดไข้ หรือมีไข้ร่วมกับหนาวสั่น ปวดท้องรุนแรงมากที่ยาแก้ปวดไม่ช่วย หรือปวดมากขึ้นเรื่อยๆ แทนที่จะดีขึ้น

นอกจากนี้ หากมีเลือดออกมากจนต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุก 1-2 ชั่วโมงติดต่อกันเกิน 3-4 ชั่วโมง หรือมีลิ่มเลือดขนาดใหญ่กว่าลูกกอล์ฟ มีเนื้อเยื่อที่มีกลิ่นเหม็นออกมา รู้สึกเวียนศีรษะมากจนยืนไม่ได้หรือใจสั่น หรือท้องโตและแข็งผิดปกติ ควรรีบไปโรงพยาบาลทันทีเพราะอาจเป็นภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงเช่น มีเนื้อเยื่อตกค้างในมดลูก การติดเชื้อในมดลูกหรืออุ้งเชิงกราน หรือมดลูกทะลุซึ่งหายากแต่อันตรายมาก

การดูแลตัวเองหลังการยุติการตั้งครรภ์

การดูแลตัวเองอย่างเหมาะสมหลังทำแท้งจะช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อและช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วขึ้น สิ่งสำคัญที่สุดคือการรักษาความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศ ควรล้างทำความสะอาดด้วยน้ำสะอาดวันละ 2-3 ครั้ง เช็ดจากหน้าไปหลังเสมอ ไม่ควรใช้สบู่หรือน้ำยาทำความสะอาดภายในช่องคลอด เพราะจะทำลายแบคทีเรียดีและเพิ่มความเสี่ยงของการติดเชื้อ

ควรใช้ผ้าอนามัยแบบปกติเท่านั้น ห้ามใช้ผ้าอนามัยแบบสอดหรือ Tampon เป็นเวลาอย่างน้อย 2 สัปดาห์หลังทำแท้ง เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงของการติดเชื้อในมดลูก เปลี่ยนผ้าอนามัยทุก 4-6 ชั่วโมง แม้ว่าเลือดจะออกน้อย และควรหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์อย่างน้อย 2-3 สัปดาห์ หรือจนกว่าเลือดจะหยุดออกโดยสิ้นเชิงและแพทย์อนุญาต เพื่อลดความเสี่ยงของการติดเชื้อและให้มดลูกมีเวลาฟื้นตัวอย่างเต็มที่

ด้านการพักผ่อนและการกินอาหาร ควรพักผ่อนให้เพียงพอในช่วง 2-3 วันแรก หลีกเลี่ยงการยกของหนักหรือออกกำลังกายหนักในสัปดาห์แรก รับประทานอาหารที่มีคุณค่า เน้นโปรตีนและธาตุเหล็กเพื่อเสริมสร้างเลือด เช่น เนื้อแดง ตับ ไข่ ผักใบเขียว ดืม่น้ำให้เพียงพอวันละ 8-10 แก้ว และหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์และบุหรี่ที่อาจชะลอการฟื้นตัว หากมีข้อสงสัยหรือกังวลสามารถโทรปรึกษาสายด่วนกรมอนามัย 1663 ได้ทุกวันเวลา 9.00-21.00 น.

คำถามที่พบบ่อย

ตกขาวสีอะไรถือว่าปกติหลังทำแท้ง

ตกขาวที่ปกติหลังทำแท้งจะเริ่มจากสีแดงสดในช่วง 1-3 วันแรก ค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลหรือชมพูในวันที่ 4-7 และจะกลายเป็นสีเหลืองอ่อนหรือสีครีมในสัปดาห์ที่ 2 จนค่อยๆ ใสขึ้นเป็นเมือกปกติภายใน 2-4 สัปดาห์ อาจมีกลิ่นเปรี้ยวเล็กน้อยซึ่งไม่น่ากังวล แต่หากมีสีเขียว เทา หรือเหลืองเข้มพร้อมกลิ่นเหม็นชัด ควรพบแพทย์ทันทีเพราะเป็นสัญญาณของการติดเชื้อที่ต้องได้รับการรักษา

เลือดออกหลังทำแท้งนานแค่ไหนถึงจะหยุด

ระยะเวลาการเลือดออกหลังทำแท้งแตกต่างกันไปตามวิธีที่ใช้และอายุครรภ์ โดยทั่วไปหากใช้วิธียา เลือดจะออกมากในวันแรก จากนั้นค่อยๆ ลดลงและอาจมีเลือดออกเป็นระยะๆ นาน 1-2 สัปดาห์ สำหรับการทำแท้งแบบผ่าตัด เลือดมักจะออกน้อยกว่าและหยุดเร็วกว่า โดยอาจมีเลือดออกประมาณ 5-10 วัน อย่างไรก็ตาม บางคนอาจมีเลือดออกเป็นจุดๆ นานถึง 3-4 สัปดาห์ก็ยังถือว่าปกติ แต่หากมีเลือดออกมากติดต่อกันหรือมีอาการผิดปกติอื่นควรปรึกษาแพทย์

อาการแบบไหนที่บ่งบอกว่าติดเชื้อหลังทำแท้ง

สัญญาณหลักของการติดเชื้อหลังทำแท้ง ได้แก่ มีไข้สูงเกิน 38 องศาเซลเซียสที่ไม่ลดลงหรือมีไข้ร่วมกับหนาวสั่น ตกขาวหรือเลือดมีสีเขียว เทา หรือเหลืองเข้มและมีกลิ่นเหม็นชัดเจน ปวดท้องรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ แทนที่จะดีขึ้น รู้สึกอ่อนเพลียมากผิดปกติ หรือมีอาการคลื่นไส้อาเจียน หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบพบแพทย์ทันทีเพราะการติดเชื้อในมดลูกหรืออุ้งเชิงกรานอาจลุกลามเป็นอันตรายถึงชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะอย่างทันท่วงที

ตกขาวสีน้ำตาลหลังทำแท้งนานเท่าไหร่

ตกขาวสีน้ำตาลหลังทำแท้งมักจะเกิดขึ้นในช่วงวันที่ 4-10 หลังทำหัตถการ เป็นระยะเปลี่ยนผ่านจากเลือดสีแดงสดไปเป็นตกขาวสีอ่อน โดยปกติจะมีสีน้ำตาลประมาณ 3-7 วัน ก่อนจะค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีเหลืองอ่อนหรือครีม หากมีสีน้ำตาลนานกว่า 2 สัปดาห์โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลง หรือมีสีน้ำตาลเข้มมากร่วมกับปวดท้องหรือกลิ่นผิดปกติ อาจเป็นสัญญาณของเนื้อเยื่อตกค้างในมดลูกและควรพบแพทย์เพื่อตรวจอัลตราซาวด์

ควรไปพบแพทย์เมื่อไหร่หลังทำแท้ง

ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจติดตามผลประมาณ 1-2 สัปดาห์หลังทำแท้งตามนัดหมาย แม้จะไม่มีอาการผิดปกติ เพื่อให้แพทย์ตรวจว่ามดลูกฟื้นตัวดีและไม่มีเนื้อเยื่อตกค้าง นอกจากนี้ควรพบแพทย์ทันทีหากมีอาการเตือนเช่น มีไข้สูง เลือดออกมากผิดปกติ ปวดท้องรุนแรง ตกขาวมีสีหรือกลิ่นผิดปกติ หรือรู้สึกไม่สบายตัวอย่างมาก การตรวจติดตามเป็นสิ่งสำคัญเพื่อดูแลสุขภาพอนามัยเจริญพันธุ์และป้องกันภาวะแทรกซ้อนระยะยาว

หลังทำแท้งกี่วันถึงจะมีเพศสัมพันธ์ได้

ควรรอเป็นเวลาอย่างน้อย 2-3 สัปดาห์หลังทำแท้งก่อนมีเพศสัมพันธ์ หรือจนกว่าเลือดจะหยุดออกโดยสิ้นเชิงและแพทย์ให้คำแนะนำว่าปลอดภัยแล้ว ในช่วงหลังทำแท้งปากมดลูกยังคงเปิดอยู่เล็กน้อยและเยื่อบุมดลูกกำลังฟื้นตัว การมีเพศสัมพันธ์เร็วเกินไปอาจทำให้เกิดการติดเชื้อได้ง่าย นอกจากนี้ควรใช้ถุงยางอนามัยหรือวิธีคุมกำเนิดอื่นๆ ทันทีที่เริ่มมีเพศสัมพันธ์อีกครั้ง เพราะร่างกายสามารถตกไข่และตั้งครรภ์ได้ภายใน 2-3 สัปดาห์หลังทำแท้ง

ทำไมต้องใช้ผ้าอนามัยแทนผ้าอนามัยแบบสอดหลังทำแท้ง

ห้ามใช้ผ้าอนามัยแบบสอด (Tampon) หรือถ้วยดักเลือดอย่างน้อย 2 สัปดาห์หลังทำแท้ง เพราะในช่วงนี้ปากมดลูกยังเปิดอยู่บางส่วนและเยื่อบุมดลูกยังไม่หายสมบูรณ์ การใส่วัตถุเข้าไปในช่องคลอดจะเพิ่มความเสี่ยงของการนำเชื้อโรคเข้าไปในมดลูกและทำให้เกิดการติดเชื้อได้ง่าย ผ้าอนามัยแบบปกติที่ติดภายนอกจะปลอดภัยกว่าและช่วยให้สังเกตปริมาณและสีของเลือดได้ง่าย ควรเปลี่ยนผ้าอนามัยบ่อยๆ ทุก 4-6 ชั่วโมงเพื่อรักษาความสะอาดและลดความเสี่ยงของการติดเชื้อ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) พ.ศ. 2564
• ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การตรวจและรับคำปรึกษาทางเลือก พ.ศ. 2565
• เครือข่าย RSA กรมอนามัย — rsathai.org
• สายด่วนกรมอนามัย 1663