อายุขั้นต่ำในการทำแท้งในไทย กฎหมายกำหนดอะไร

กฎหมายไทยไม่ได้กำหนดอายุขั้นต่ำของหญิงตั้งครรภ์ในการยุติการตั้งครรภ์ แต่กำหนดเงื่อนไขตามอายุครรภ์ ตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) พ.ศ. 2564 ผู้ที่อายุ 15 ปีขึ้นไปตัดสินใจเข้ารับบริการได้ด้วยตนเอง ส่วนผู้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปีต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองหรือผู้ดูแล ตามกฎกระทรวงที่ออกตามพระราชบัญญัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. 2559 อย่างไรก็ตาม สถานพยาบาลบางแห่งอาจขอให้ผู้ปกครองลงนามรับทราบแม้ผู้รับบริการจะอายุ 15 ปีขึ้นไป ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติของสถานพยาบาล ไม่ใช่ข้อกำหนดตามกฎหมาย จึงควรสอบถามสถานพยาบาลที่จะไปล่วงหน้า

กฎหมายยุติการตั้งครรภ์ในไทยปัจจุบันเป็นอย่างไร

พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) พ.ศ. 2564 ที่มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 7 กุมภาพันธ์ 2564 ได้เปลี่ยนแปลงกฎหมายเกี่ยวกับการยุติการตั้งครรภ์อย่างสำคัญ กฎหมายชุดนี้ไม่ได้กำหนดอายุขั้นต่ำของผู้หญิงที่จะสามารถยุติการตั้งครรภ์ได้ แต่กำหนดเงื่อนไขตามอายุครรภ์เป็นหลัก

ผู้ที่อายุ 15 ปีขึ้นไปตัดสินใจเข้ารับบริการได้ด้วยตนเอง ส่วนผู้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปีต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองหรือผู้ดูแล ตามกฎกระทรวงที่ออกตามพระราชบัญญัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. 2559 อย่างไรก็ตาม สถานพยาบาลบางแห่งอาจขอให้ผู้ปกครองลงนามรับทราบแม้ผู้รับบริการจะอายุ 15 ปีขึ้นไป ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติของสถานพยาบาล ไม่ใช่ข้อกำหนดตามกฎหมาย จึงควรสอบถามสถานพยาบาลที่จะไปล่วงหน้า

กระทรวงสาธารณสุขได้ออกประกาศเรื่องการตรวจและรับคำปรึกษาทางเลือก พ.ศ. 2565 เพื่อกำหนดแนวทางในการให้บริการแก่หญิงตั้งครรภ์ทุกช่วงวัย โดยเน้นการให้คำปรึกษาที่ไม่มีอคติ การปกป้องความเป็นส่วนตัว และการเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้องตามหลักวิชาการทางการแพทย์

เงื่อนไขตามอายุครรภ์ 3 ช่วง

กฎหมายไทยแบ่งเงื่อนไขในการยุติการตั้งครรภ์ตามอายุครรภ์ออกเป็น 3 ช่วงหลัก ไม่ได้คำนึงถึงอายุของหญิงตั้งครรภ์:

อายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์
ยุติการตั้งครรภ์ได้โดยไม่มีเงื่อนไขเพิ่มเติม ต้องดำเนินการโดยแพทย์ที่มีใบอนุญาต ในสถานพยาบาลที่ได้รับอนุญาต ผู้ที่อายุ 15 ปีขึ้นไปตัดสินใจเข้ารับบริการได้ด้วยตนเอง ส่วนผู้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปีต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองหรือผู้ดูแล (ดูเงื่อนไขตามกฎหมายไทย)

อายุครรภ์ระหว่าง 12-20 สัปดาห์
ยุติได้หลังรับคำปรึกษาจากทีมสหสาขาวิชาชีพ (แพทย์ นักสังคมสงเคราะห์ และผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต) ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2565 การให้คำปรึกษาช่วยให้หญิงตั้งครรภ์และครอบครัวได้รับข้อมูลครบถ้วนในการตัดสินใจ สำหรับผู้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปี ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลต้องให้ความยินยอมด้วย

อายุครรภ์เกิน 20 สัปดาห์
ยุติได้เฉพาะกรณีพิเศษ ได้แก่ การตั้งครรภ์เป็นอันตรายต่อสุขภาพหรือชีวิตของมารดา ทารกในครรภ์มีความพิการรุนแรง หรือเป็นผลมาจากการกระทำความผิดทางเพศ (การข่มขืน การล่วงละเมิด) กรณีนี้ต้องมีการประเมินและรับรองโดยคณะแพทย์

สิทธิ์ของคุณที่กฎหมายรับรอง

ไม่ว่าคุณจะอายุเท่าไร กฎหมายไทยรับรองสิทธิ์พื้นฐานหลายประการที่ควรทราบ:

สิทธิ์ในการรับข้อมูลที่ถูกต้อง — คุณมีสิทธิ์ได้รับคำอธิบายเกี่ยวกับตัวเลือกทั้งหมด ความเสี่ยง และผลข้างเคียงจากแพทย์ในภาษาที่คุณเข้าใจ
สิทธิ์ในความเป็นส่วนตัว — ข้อมูลทางการแพทย์ของคุณต้องถูกเก็บเป็นความลับตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
สิทธิ์ในการตัดสินใจ — ผู้ที่อายุ 15 ปีขึ้นไปตัดสินใจเข้ารับบริการได้ด้วยตนเอง ส่วนผู้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปีต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองหรือผู้ดูแล ไม่ว่ากรณีใด ความคิดเห็นและความรู้สึกของคุณต้องได้รับการเคารพ
สิทธิ์ในการปฏิเสธ — คุณสามารถเปลี่ยนใจได้ทุกเวลาก่อนเริ่มหัตถการ โดยไม่ถูกบังคับหรือกดดัน
สิทธิ์ในการเข้าถึงบริการหลังหัตถการ — รวมถึงการดูแลสุขภาพกาย การให้คำปรึกษาด้านจิตใจ และการวางแผนอนามัยเจริญพันธุ์

ผู้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปีและไม่สามารถปรึกษาผู้ปกครองได้ (เช่น กรณีความรุนแรงในครอบครัว หรือการล่วงละเมิด) สามารถขอความช่วยเหลือจากนักสังคมสงเคราะห์ในโรงพยาบาล หรือติดต่อสายด่วนกรมอนามัย 1663 เพื่อขอคำแนะนำเป็นรายกรณี

วิธีเข้าถึงบริการที่ถูกกฎหมาย

การเข้าถึงบริการยุติการตั้งครรภ์ที่ปลอดภัยและถูกกฎหมายมีหลายช่องทาง:

1. สายด่วนกรมอนามัย 1663
โทรปรึกษาได้ตลอด 24 ชั่วโมง เจ้าหน้าที่จะให้ข้อมูลเบื้องต้น ตอบคำถาม และแนะนำสถานพยาบาลที่เหมาะสมใกล้บ้านคุณ บริการนี้ไม่มีค่าใช้จ่าย หากกังวลว่าใครจะรู้ สอบถามเจ้าหน้าที่ได้ว่าสายด่วนบันทึกข้อมูลอะไรบ้าง ก่อนบอกชื่อหรือเบอร์ติดต่อของคุณ

2. เครือข่าย RSA (Referral System for Safe Abortion)
เป็นโรงพยาบาลภาครัฐทั่วประเทศที่ได้รับการรับรองจากกรมอนามัยในการให้บริการอนามัยเจริญพันธุ์ รวมถึงการยุติการตั้งครรภ์ คุณสามารถค้นหาโรงพยาบาลใกล้บ้านได้ที่ rsathai.org หรือสอบถามผ่านสายด่วน 1663

3. โรงพยาบาลของรัฐ
โรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลทั่วไป และโรงพยาบาลศูนย์ส่วนใหญ่ให้บริการนี้ ราคาอยู่ที่ประมาณ 3,000-8,000 บาท ขึ้นกับวิธีการและอายุครรภ์ หากมีสิทธิ์หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (บัตรทอง) ในบางกรณีอาจได้รับการสนับสนุนค่าใช้จ่ายบางส่วน

4. โรงพยาบาลเอกชน
หลายแห่งให้บริการยุติการตั้งครรภ์ที่ถูกกฎหมาย ค่าใช้จ่ายอาจสูงกว่า (8,000-15,000 บาท) แต่อาจมีความยืดหยุ่นด้านเวลานัดหมายมากกว่า

สิ่งที่ควรเตรียมเมื่อไปพบแพทย์:

บัตรประชาชนหรือเอกสารแสดงตน
บัตรประกันสุขภาพ (ถ้ามี)
ข้อมูลรอบเดือนครั้งสุดท้าย (ถ้าจำได้)
ผู้ปกครองหรือผู้ดูแล (เฉพาะผู้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปี)
รายการยาที่กำลังรับประทาน (ถ้ามี)

ควรหลีกเลี่ยงการซื้อยาทางอินเทอร์เน็ตหรือแหล่งที่ไม่ได้รับอนุญาต เพราะอาจได้รับยาปลอม ยาหมดอายุ หรือไม่ได้รับการดูแลที่เหมาะสมหากเกิดภาวะแทรกซ้อน การทำหัตถการโดยบุคคลที่ไม่ใช่แพทย์เป็นสิ่งผิดกฎหมายและเสี่ยงอันตรายต่อชีวิต

คำถามที่พบบ่อย

ต้องมีผู้ปกครองไปด้วยหรือไม่?

กฎหมายไทยกำหนดอายุขั้นต่ำในการยุติการตั้งครรภ์ไว้เท่าไรหรือไม่?

กฎหมายไทยไม่ได้กำหนดอายุขั้นต่ำของหญิงตั้งครรภ์ในการเข้าถึงบริการยุติการตั้งครรภ์ แต่กำหนดเงื่อนไขตามอายุครรภ์แทน ผู้ที่อายุ 15 ปีขึ้นไปตัดสินใจเข้ารับบริการได้ด้วยตนเอง ส่วนผู้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปีต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองหรือผู้ดูแล ตามกฎกระทรวงที่ออกตามพระราชบัญญัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. 2559 อย่างไรก็ตาม สถานพยาบาลบางแห่งอาจขอให้ผู้ปกครองลงนามรับทราบแม้ผู้รับบริการจะอายุ 15 ปีขึ้นไป ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติของสถานพยาบาล ไม่ใช่ข้อกำหนดตามกฎหมาย จึงควรสอบถามสถานพยาบาลที่จะไปล่วงหน้า

หากเป็นนักเรียนและกังวลเรื่องความลับ จะเข้าถึงบริการได้อย่างไร?

สถานพยาบาลทุกแห่งมีหน้าที่รักษาความลับของผู้ป่วยตามกฎหมาย คุณสามารถแจ้งความต้องการเรื่องความเป็นส่วนตัวกับเจ้าหน้าที่ก่อนเข้ารับบริการได้ หลายโรงพยาบาลมีคลินิกอนามัยเจริญพันธุ์วัยรุ่นที่ออกแบบมาเพื่อให้บริการแก่เยาวชนโดยเฉพาะ โดยเน้นความเป็นส่วนตัวและไม่มีการตัดสิน คุณสามารถโทรสอบถามล่วงหน้าได้ที่สายด่วน 1663 เพื่อขอคำแนะนำเกี่ยวกับโรงพยาบาลที่เหมาะสมในพื้นที่ของคุณ นอกจากนี้ การให้บริการจะไม่มีการแจ้งไปยังสถานศึกษาโดยอัตโนมัติ เว้นแต่คุณจะร้องขอเองหรือมีกฎหมายบังคับในกรณีพิเศษ

ค่าใช้จ่ายในการยุติการตั้งครรภ์เป็นอย่างไร มีสวัสดิการช่วยเหลือไหม?

ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับสถานพยาบาล วิธีการ และอายุครรภ์ โดยทั่วไปในโรงพยาบาลของรัฐจะอยู่ระหว่าง 3,000-8,000 บาท ในขณะที่โรงพยาบาลเอกชนอาจสูงถึง 8,000-15,000 บาท หากคุณมีสิทธิ์หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (บัตรทอง) หรือประกันสังคม สามารถสอบถามเรื่องการรับบริการตามสิทธิ์ได้ บางโรงพยาบาลอาจมีกองทุนช่วยเหลือสำหรับผู้ที่มีฐานะยากจน โดยเฉพาะกรณีผู้เยาว์หรือผู้ที่ตั้งครรภ์จากการถูกล่วงละเมิด ควรปรึกษานักสังคมสงเคราะห์ในโรงพยาบาลเพื่อสอบถามเรื่องสวัสดิการที่มี การชำระเงินสามารถทำเป็นงวดได้ในบางกรณี ไม่ควรปล่อยให้ปัญหาค่าใช้จ่ายเป็นอุปสรรคในการเข้าถึงการดูแลที่ปลอดภัย

หากผู้ปกครองไม่เห็นด้วย ผู้เยาว์มีทางเลือกอะไรบ้าง?

สำหรับผู้ที่อายุ 15 ปีขึ้นไป ความไม่เห็นด้วยของผู้ปกครองไม่ทำให้สิทธิ์ในการตัดสินใจนั้นหายไป ส่วนผู้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปีต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองหรือผู้ดูแล หากอยู่ในสถานการณ์ที่ปรึกษาผู้ปกครองไม่ได้ เช่น ถูกล่วงละเมิด หรือมีความกังวลด้านความปลอดภัย ให้ขอความช่วยเหลือจากนักสังคมสงเคราะห์ในโรงพยาบาลหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กรมกิจการเด็กและเยาวชน และควรขอคำปรึกษาโดยเร็วที่สุดเพื่อให้มีเวลาเพียงพอ สายด่วนกรมอนามัย 1663 สามารถแนะนำขั้นตอนเบื้องต้นและเชื่อมต่อคุณกับหน่วยงานที่เหมาะสมได้

ภายหลังการยุติการตั้งครรภ์ จะได้รับการดูแลอย่างไรบ้าง?

หลังการยุติการตั้งครรภ์ สถานพยาบาลจะให้การดูแลติดตามผล ทั้งด้านร่างกายและจิตใจ คุณจะได้รับคำแนะนำเกี่ยวกับอาการที่อาจเกิดขึ้น การดูแลตัวเอง เครื่องหมายอันตรายที่ต้องรีบพบแพทย์ และกำหนดการนัดติดตามผล ส่วนใหญ่จะมีการนัดตรวจอีกครั้งภายใน 1-2 สัปดาห์ คุณยังจะได้รับคำปรึกษาเกี่ยวกับวิธีคุมกำเนิดเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ที่ไม่ต้องการในอนาคต หากต้องการคำปรึกษาด้านสุขภาพจิต สามารถขอได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย หลายโรงพยาบาลมีบริการให้คำปรึกษาสำหรับวัยรุ่นโดยเฉพาะ การดูแลต่อเนื่องนี้เป็นส่วนสำคัญของการรักษา และคุณมีสิทธิ์เข้าถึงบริการเหล่านี้อย่างเต็มที่

การยุติการตั้งครรภ์จะส่งผลต่อความสามารถในการมีบุตรในอนาคตหรือไม่?

การยุติการตั้งครรภ์ที่ทำโดยแพทย์ที่มีใบอนุญาตในสถานพยาบาลที่ได้มาตรฐาน ไม่ส่งผลกระทบต่อความสามารถในการตั้งครรภ์ในอนาคต ไม่ว่าจะเป็นวิธีการใช้ยาหรือหัตถการ ตราบใดที่ไม่เกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง นี่เป็นเหตุผลสำคัญที่คุณควรเข้าถึงบริการที่ถูกกฎหมายและปลอดภัย แทนที่จะใช้วิธีการที่เสี่ยง การทำหัตถการโดยบุคคลที่ไม่มีความรู้ การใช้ยาจากแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือ หรือการใช้วิธีการที่อันตราย สามารถทำให้เกิดการบาดเจ็บถาวร การติดเชื้อรุนแรง หรือมีปัญหาในการตั้งครรภ์ในอนาคตได้ หลังรับบริการ แพทย์จะให้คำแนะนำเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพเจริญพันธุ์เพื่อรักษาความสามารถในการมีบุตรในอนาคต

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) พ.ศ. 2564
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การตรวจและรับคำปรึกษาทางเลือก พ.ศ. 2565
เครือข่าย RSA กรมอนามัย — rsathai.org
สายด่วนกรมอนามัย 1663

⚠️ข้อมูลในบทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์สำหรับกรณีเฉพาะบุคคล ควรปรึกษาแพทย์ที่มีใบอนุญาตก่อนตัดสินใจทุกครั้ง