การทำแท้งครั้งแรกในประเทศไทยเป็นบริการทางการแพทย์ที่ถูกกฎหมายและปลอดภัย สามารถทำได้ถึงอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ โดยไม่เกิน 12 สัปดาห์ไม่ต้องมีเงื่อนไข 12-20 สัปดาห์ต้องผ่านการปรึกษาแพทย์ก่อน ผู้รับบริการสามารถเข้าถึงได้ผ่านสายด่วน 1663 หรือเครือข่าย RSA ทั่วประเทศ มีค่าใช้จ่ายประมาณ 3,000-15,000 บาท ขึ้นกับวิธีและอายุครรภ์
ทำแท้งครั้งแรก สิ่งที่ควรรู้และเตรียมตัว คืออะไร
การทำแท้งครั้งแรกหมายถึงการยุติการตั้งครรภ์โดยวิธีการทางการแพทย์ที่ปลอดภัย ภายใต้การดูแลของแพทย์ที่มีใบอนุญาต ตามกฎหมายไทยปัจจุบันที่แก้ไขเมื่อปี พ.ศ. 2564-2565 ผู้ที่ตั้งครรภ์สามารถเข้าถึงบริการนี้ได้อย่างถูกกฎหมาย โดยไม่ต้องแจ้งเหตุผลหากอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์
สิ่งสำคัญที่ควรรู้คือวิธีการทำแท้งมีสองแบบหลัก ได้แก่ การใช้ยา (Medical Abortion) ซึ่งใช้ได้ในอายุครรภ์ไม่เกิน 9 สัปดาห์ และ การดูดสุญญากาศ (Vacuum Aspiration) ที่ใช้ได้ตั้งแต่อายุครรภ์ 6 สัปดาห์ขึ้นไป การเตรียมตัวที่ดีจะช่วยให้กระบวนการดำเนินไปได้อย่างราบรื่นและปลอดภัย
ก่อนไปรับบริการ ควรเตรียมดังนี้:
- บัตรประจำตัวประชาชนหรือเอกสารแสดงตน
- ผลตรวจเลือดหรือผลตรวจครรภ์ (ถ้ามี)
- ประวัติการแพ้ยาหรือโรคประจำตัว
- ผู้ติดตาม (ไม่บังคับแต่แนะนำ)
- เงินหรือสิทธิ์การรักษา (บัตรทอง/ประกันสังคม ใช้ได้)
ผู้ที่อายุ 15 ปีขึ้นไปตัดสินใจเข้ารับบริการได้ด้วยตนเอง ส่วนผู้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปีต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองหรือผู้ดูแล (ดูเงื่อนไขตามกฎหมายไทย) แพทย์อาจแนะนำให้ปรึกษาผู้ใหญ่ที่ไว้ใจได้
ขั้นตอนและสิ่งที่คาดหวัง
เมื่อเข้าถึงสถานพยาบาลที่ได้รับอนุญาต กระบวนการจะเริ่มจากการตรวจประเมินและรับคำปรึกษาก่อนทุกครั้ง แพทย์จะซักประวัติ ตรวจร่างกาย และยืนยันอายุครรภ์ด้วยอัลตราซาวนด์ จากนั้นจะอธิบายวิธีการทำแท้งที่เหมาะสมกับสถานการณ์ของคุณ พร้อมให้ข้อมูลเรื่องความเสี่ยงและผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น
กรณีใช้ยา (Medical Abortion):
- รับยา Mifepristone 1 เม็ดที่คลินิก แล้วรับยา Misoprostol ติดกลับบ้าน
- รับประทาน Misoprostol ที่บ้านหลัง 24-48 ชั่วโมง
- มดลูกจะเริ่มหดตัวภายใน 1-4 ชั่วโมง มีเลือดออกและตกเลือด
- กระบวนการใช้เวลา 4-6 ชั่วโมง บางรายอาจนานถึง 24 ชั่วโมง
- นัดตรวจติดตามหลัง 1-2 สัปดาห์
กรณีดูดสุญญากาศ (Vacuum Aspiration):
- ได้รับยาระงับความรู้สึกหรือยาสลบ
- แพทย์ใช้อุปกรณ์พิเศษดูดเนื้อเยื่อออกจากมดลูก
- ใช้เวลา 5-10 นาที พักฟื้น 1-2 ชั่วโมงกลับบ้านได้
- เหมาะกับผู้ที่ต้องการกระบวนการเร็วและควบคุมเวลาได้
ทั้งสองวิธีมีอัตราความสำเร็จสูงกว่า 95% เมื่อทำโดยแพทย์ที่ผ่านการอบรม ผู้รับบริการสามารถเลือกวิธีที่เหมาะกับตัวเองได้หลังรับคำปรึกษาจากแพทย์
ผลข้างเคียงที่พบบ่อย vs สัญญาณที่ต้องพบแพทย์ทันที
หลังการทำแท้ง อาการบางอย่างเป็นเรื่องปกติและจะหายไปเองภายในไม่กี่วัน แต่มีบางอาการที่ต้องรีบพบแพทย์ทันที การรู้จักแยกแยะจะช่วยให้คุณดูแลตัวเองได้อย่างเหมาะสม
ผลข้างเคียงที่พบบ่อยและเป็นปกติ:
- เลือดออกคล้ายประจำเดือนหรือมากกว่าเล็กน้อย นาน 1-2 สัปดาห์
- ปวดท้องคล้ายประจำเดือน บรรเทาได้ด้วยยาแก้ปวดธรรมดา
- คลื่นไส้ อาเจียน (โดยเฉพาะวิธีใช้ยา)
- เหนื่อยล้า ปวดศีรษะเล็กน้อย
- มีก้อนเลือดขนาดเล็กออกมา (ไม่ใหญ่กว่าลูกกอล์ฟ)
สัญญาณเตือนที่ต้องติดต่อแพทย์ทันที:
- เลือดออกมากผิดปกติ ต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยเกิน 2 ชิ้นต่อชั่วโมงเป็นเวลา 2 ชั่วโมงติดต่อกัน
- มีไข้สูง (38°C ขึ้นไป) นานเกิน 4 ชั่วโมงหลังรับยา
- ปวดท้องรุนแรงที่ยาแก้ปวดไม่สามารถบรรเทาได้
- ตกขาวมีกลิ่นเหม็น อาจเป็นสัญญาณการติดเชื้อ
- วิงเวียนศีรษะมาก หน้ามืด หรือใจสั่น
หากพบอาการเหล่านี้ ให้โทรติดต่อสถานพยาบาลที่ทำแท้งทันที หรือโทร 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน อย่ารอจนอาการแย่ลง
การดูแลตัวเองหลังการยุติการตั้งครรภ์
การพักฟื้นที่เหมาะสมและการดูแลตัวเองอย่างถูกวิธีจะช่วยให้ร่างกายกลับสู่สภาวะปกติได้เร็วขึ้น และลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน ส่วนใหญ่สามารถกลับมาใช้ชีวิตปกติได้ภายใน 1-2 สัปดาห์
สิ่งที่ควรทำ:
- พักผ่อนให้เพียงพอ 1-2 วันแรก หลีกเลี่ยงกิจกรรมหนัก
- กินอาหารที่มีประโยชน์ ดื่มน้ำมากๆ
- ใช้ผ้าอนามัยแทนแทมพอน อย่างน้อย 2 สัปดาห์
- รับประทานยาตามแพทย์สั่ง โดยเฉพาะยาปฏิชีวนะให้ครบ
- อาบน้ำได้ แต่หลีกเลี่ยงการแช่น้ำนาน
- ติดตามอาการและไปตรวจตามนัดทุกครั้ง
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง:
- หลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์อย่างน้อย 2 สัปดาห์ หรือจนกว่าเลือดจะหยุด
- ไม่ใช้แทมพอนหรือสิ่งใดใส่ทางช่องคลอด
- งดออกกำลังกายหนักหรือยกของหนัก
- งดสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์
การวางแผนคุมกำเนิด: ร่างกายสามารถตกไข่ได้อีกครั้งภายใน 2-3 สัปดาห์หลังทำแท้ง ดังนั้นควรเริ่มคุมกำเนิดทันทีหากไม่พร้อมตั้งครรภ์ แพทย์สามารถให้คำแนะนำและใส่ห่วงคุมกำเนิดหรือฉีดยาได้ทันทีหลังทำแท้ง
สุขภาพจิตใจ: บางคนอาจรู้สึกโล่งใจ บางคนอาจรู้สึกเศร้าหรือผิดหวัง ทั้งหมดเป็นเรื่องปกติ หากรู้สึกกดดันหรือต้องการพูดคุย สามารถโทร 1663 เพื่อปรึกษานักจิตวิทยาได้ฟรี
คำถามที่พบบ่อย
ทำแท้งครั้งแรกเจ็บไหม ต้องเตรียมตัวอย่างไร?
ความเจ็บขึ้นกับวิธีการที่เลือก กรณีใช้ยา จะมีอาการปวดท้องคล้ายประจำเดือนรุนแรงขึ้น สามารถใช้ยาแก้ปวดช่วยบรรเทาได้ กรณีดูดสุญญากาศ จะได้รับยาระงับความรู้สึกหรือยาสลบจึงไม่เจ็บระหว่างทำ การเตรียมตัวที่ดีคือ พักผ่อนให้เพียงพอก่อนนัด เตรียมเอกสารและผู้ติดตาม และเตรียมผ้าอนามัยสำหรับใช้หลังทำแท้ง
ค่าใช้จ่ายในการทำแท้งในประเทศไทยเท่าไหร่?
ค่าใช้จ่ายประมาณ 3,000-15,000 บาท ขึ้นกับวิธีการและอายุครรภ์ วิธีใช้ยาโดยทั่วไปค่าใช้จ่ายต่ำกว่าวิธีดูดสุญญากาศ หากมีสิทธิ์บัตรทองหรือประกันสังคม สามารถใช้สิทธิ์รักษาได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายหรือเสียเพียงบางส่วน ควรสอบถามที่สถานพยาบาลก่อนนัดเพื่อเตรียมเงินให้พร้อม
ทำแท้งด้วยยากับวิธีดูดสุญญากาศต่างกันอย่างไร?
วิธีใช้ยาเหมาะกับอายุครรภ์ไม่เกิน 9 สัปดาห์ ทำที่บ้านได้ คล้ายประจำเดือนที่มากขึ้น ใช้เวลาหลายชั่วโมง ส่วนวิธีดูดสุญญากาศใช้ได้กับอายุครรภ์ 6 สัปดาห์ขึ้นไป ทำที่คลินิก ใช้เวลาเพียง 5-10 นาที ได้รับยาระงับความรู้สึก กลับบ้านได้ในวันเดียวกัน ทั้งสองวิธีปลอดภัยและมีประสิทธิภาพเท่าเทียมกัน การเลือกขึ้นกับความต้องการส่วนบุคคลและคำแนะนำของแพทย์
หลังทำแท้งต้องพักฟื้นนานแค่ไหน?
ควรพักผ่อนอย่างน้อย 1-2 วัน หลีกเลี่ยงกิจกรรมหนักและการยกของหนัก ส่วนใหญ่สามารถกลับไปทำงานหรือเรียนหนังสือได้ภายใน 2-3 วัน แต่ร่างกายของแต่ละคนฟื้นตัวไม่เท่ากัน หากรู้สึกเหนื่อยหรือปวดมาก ควรพักเพิ่ม ควรงดออกกำลังกายหนักและมีเพศสัมพันธ์อย่างน้อย 2 สัปดาห์ หรือจนกว่าเลือดจะหยุดและร่างกายพร้อม
สามารถทำแท้งได้ที่ไหนบ้างในประเทศไทย?
สามารถทำได้ที่สถานพยาบาลที่เป็นสมาชิกเครือข่าย RSA ซึ่งกระจายอยู่ทั่วประเทศ ทั้งโรงพยาบาลรัฐ เอกชน และคลินิกที่ได้รับอนุญาต ค้นหาสถานพยาบาลใกล้บ้านได้ที่ rsathai.org หรือโทรสอบถามที่สายด่วน 1663 ซึ่งจะให้ข้อมูลและช่วยนัดหมายให้ ห้ามซื้อยาทำแท้งทางออนไลน์หรือทำเองโดยไม่มีแพทย์ เพราะอันตรายและผิดกฎหมาย
ต้องมีใครมาด้วยไหมเวลาไปทำแท้ง?
ไม่จำเป็นต้องมีใครมาด้วยตามกฎหมาย แต่แนะนำให้มีผู้ติดตามเพื่อดูแลและพากลับบ้าน โดยเฉพาะกรณีทำแท้งด้วยวิธีดูดสุญญากาศที่ได้รับยาระงับความรู้สึก อาจมีอาการง่วงหรือเวียนศีรษะหลังทำ กรณีใช้ยา สามารถไปคนเดียวได้ แต่ควรมีคนอยู่ด้วยที่บ้านเพื่อช่วยเหลือหากมีอาการผิดปกติ ผู้ติดตามไม่จำเป็นต้องเป็นญาติ อาจเป็นเพื่อนหรือคนที่ไว้ใจได้
ต้องให้ผู้ปกครองยินยอมไหม อายุเท่าไหร่ตัดสินใจเองได้?
ผู้ที่อายุ 15 ปีขึ้นไปตัดสินใจเข้ารับบริการได้ด้วยตนเอง ส่วนผู้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปีต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองหรือผู้ดูแล ตามกฎกระทรวงที่ออกตาม พ.ร.บ.การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. 2559 สำหรับผู้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปี หมายความว่าผู้ปกครองจะต้องรับรู้ด้วย สถานพยาบาลบางแห่งอาจขอให้ผู้ปกครองลงนามแม้อายุ 15 ปีขึ้นไป ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติของสถานพยาบาล ไม่ใช่ข้อกำหนดตามกฎหมาย แพทย์อาจแนะนำให้ปรึกษาผู้ใหญ่ที่ไว้ใจ เช่น พ่อแม่ ครู หรือนักสังคมสงเคราะห์ เพื่อรับการสนับสนุนทางจิตใจและการดูแลหลังทำแท้ง หากต้องการคำปรึกษาก่อนตัดสินใจ สามารถโทร 1663
ใช้สิทธิ์บัตรทองหรือประกันสังคมทำแท้งได้หรือไม่?
ได้ ทั้งสิทธิ์บัตรทอง สิทธิ์ข้าราชการ และประกันสังคมสามารถใช้รับบริการยุติการตั้งครรภ์ได้ ตามกฎหมายและประกาศกระทรวงสาธารณสุข แต่ต้องไปที่สถานพยาบาลที่รับสิทธิ์นั้นๆ และอยู่ในเครือข่าย RSA ควรโทรสอบถามล่วงหน้าว่าสิทธิ์ของคุณใช้ได้หรือไม่ และต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง บางแห่งอาจมีการตรวจสอบสิทธิ์หรือส่งต่อไปยังโรงพยาบาลหลักที่ลงทะเบียนไว้
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
- พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) พ.ศ. 2564
- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การตรวจและรับคำปรึกษาทางเลือก พ.ศ. 2565
- เครือข่าย RSA กรมอนามัย — rsathai.org
- สายด่วนกรมอนามัย 1663
